Onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma, eşlerden birinin diğer eşin şeref, haysiyet ve kişilik değerlerine ağır şekilde saldırması halinde açılabilen özel bir boşanma davasıdır. Türk Medeni Kanunu m. 162 uyarınca bu sebebe dayalı dava açılabilmesi için davranışın “ağır derecede” onur kırıcı olması gerekir.

Bu dava, sıradan tartışmaların veya günlük evlilik uyuşmazlıklarının ötesinde, eşin toplum içindeki saygınlığını, kişisel değerini veya evlilik içindeki insan onurunu ciddi biçimde zedeleyen davranışlar için gündeme gelir.

Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanma Nedir?

Onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma, Türk Medeni Kanunu m. 162’de düzenlenen özel boşanma sebeplerinden biridir. Kanuna göre eşlerden biri, diğer eşin hayatına kastetmesi, kendisine pek kötü davranması veya ağır derecede onur kırıcı davranışta bulunması halinde boşanma davası açabilir.

Burada önemli nokta şudur: Her kırıcı söz, her tartışma veya her saygısız davranış doğrudan TMK m. 162 anlamında onur kırıcı davranış sayılmaz. Davranışın belli bir ağırlığa ulaşması, eşin kişilik değerlerine açık ve ciddi bir saldırı oluşturması gerekir.

Onur Kırıcı Davranış Özel Boşanma Sebebi midir?

Onur kırıcı davranış, özel boşanma sebebidir. Boşanma Hukuku Yargıtay kararlarında da belirtildiği üzere zina, hayata kast, pek kötü davranış, onur kırıcı davranış, suç işleme, haysiyetsiz hayat sürme, terk ve akıl hastalığı Türk Medeni Kanunu’nda özel boşanma sebepleri arasında yer alır.

Özel boşanma sebebi olması şu anlama gelir: Davacı eş, genel geçimsizlik iddiasından farklı olarak belirli bir olaya dayanır. Bu olay ispatlandığında mahkeme, somut fiilin kanundaki özel boşanma sebebine uyup uymadığını değerlendirir.

Onur Kırıcı Davranış Mutlak Boşanma Sebebi midir?

Onur kırıcı davranış, mutlak boşanma sebebidir. Bu nedenle ağır derecede onur kırıcı davranış ispatlandığında, ayrıca evlilik birliğinin temelinden sarsılıp sarsılmadığı araştırılmaz. Yargıtay kararlarında da TMK m. 162 kapsamındaki onur kırıcı davranışın özel, mutlak ve kusura dayalı boşanma sebebi olduğu açıklanmaktadır.

Bu yönüyle TMK m. 162 davası, evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine dayalı genel boşanma davasından ayrılır. Genel boşanma davasında ortak hayatın çekilmez hale gelip gelmediği önem taşırken, onur kırıcı davranışta olayın kendisi yeterli kabul edilebilir.

Hangi Davranışlar Onur Kırıcı Davranış Sayılır?

Onur kırıcı davranış, eşin kişilik değerlerini ağır biçimde zedeleyen, onu küçük düşüren, aşağılayan veya toplum önünde değersizleştiren davranışlardır. Bu davranış sözle, yazıyla, fiille veya dijital yollarla gerçekleşebilir.

Uygulamada şu davranışlar onur kırıcı davranış iddiasına konu olabilir:

• Eşe toplum içinde ağır hakaret edilmesi,
• Eş hakkında küçük düşürücü iftiralar atılması,
• Eşin ailesi, çevresi veya iş ortamı önünde aşağılanması,
• Eşin evden kovulması veya itibarsızlaştırılması,
• Eşe karşı fiziksel şiddet uygulanması,
• Eşin özel hayatının küçük düşürücü şekilde teşhir edilmesi,
• Eşin peşinde hafiye dolaştırılması,
• Bazı durumlarda sadakat yükümlülüğünün ağır biçimde ihlali.

Yargıtay kararlarında, “eşinin peşinde hafiye dolaştırmak” onur kırıcı davranış örneği olarak verilmiştir. Yine her fiziksel müdahalenin otomatik olarak TMK m. 162 kapsamında kabul edilmeyeceği, fakat olayın gerçekleşme şekline göre tek bir tokadın dahi onur kırıcı davranış sayılabileceği belirtilmiştir.

Her Hakaret Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanma Nedeni Olur mu?

Hayır. Her hakaret, her kaba söz veya her tartışma TMK m. 162 anlamında ağır derecede onur kırıcı davranış sayılmaz. Kanun, özellikle “ağır derecede” onur kırıcı davranıştan bahseder. Bu nedenle mahkeme olayın ağırlığını, tarafların sosyal durumunu, olayın nerede ve nasıl gerçekleştiğini birlikte değerlendirir.

Örneğin eşler arasında geçen ani ve tekil bir tartışmadaki kırıcı söz ile eşin kalabalık bir ortamda sistematik şekilde aşağılanması aynı hukuki ağırlıkta görülmeyebilir. Boşanma davasında mesele, davranışın eşin onurunu objektif olarak ciddi şekilde zedeleyip zedelemediğidir.

Onur Kırıcı Davranış İçin Kast Gerekir mi?

Evet. Onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma davasında kural olarak davranışın kasten yapılması gerekir. İhmal, tedbirsizlik veya yanlış anlaşılmaya dayalı davranışlar TMK m. 162 kapsamında onur kırıcı davranış olarak kabul edilmeyebilir.

Yargıtay kararlarında da onur kırıcı davranışın kusura dayalı bir boşanma sebebi olduğu, davranışta bulunan eşin kusurlu olması, davranışı kasten işlemesi ve ayırt etme gücüne sahip olması gerektiği açıklanmaktadır.

Bu nedenle akıl hastalığı veya ayırt etme gücünün bulunmaması gibi hallerde aynı hukuki sebebe dayanmak mümkün olmayabilir. Böyle bir durumda şartları varsa farklı boşanma sebepleri gündeme gelebilir.

Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanma Davası Açma Süresi

Onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma davası, olayın öğrenilmesinden itibaren 6 ay ve her halde olayın gerçekleşmesinden itibaren 5 yıl içinde açılmalıdır. Bu süreler hak düşürücü süredir. Süre kaçırılırsa, bu özel sebebe dayalı dava hakkı ortadan kalkar.

Hak düşürücü süre olması önemlidir. Çünkü mahkeme bu sürelerin geçip geçmediğini kendiliğinden dikkate alabilir. Bu nedenle onur kırıcı davranışa maruz kalan eşin delilleri toplaması, olay tarihlerini netleştirmesi ve dava stratejisini gecikmeden belirlemesi gerekir.

Affeden Eş Dava Açabilir mi?

Affeden eş, onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma davası açamaz. Türk Medeni Kanunu m. 162 açık şekilde “Affeden tarafın dava hakkı yoktur” hükmünü içerir.

Af açık şekilde yapılabileceği gibi davranışlarla da ortaya çıkabilir. Örneğin olaydan sonra tarafların barışması, evlilik birliğini makul süre sorunsuz sürdürmesi veya dava konusu olayı bağışladığını gösteren tutumlar mahkemece af olarak değerlendirilebilir. Ancak her birlikte yaşamaya devam etme hali otomatik olarak af anlamına gelmez. Somut olayın şartları belirleyicidir.

Onur Kırıcı Davranış Nasıl İspatlanır?

Onur kırıcı davranış iddiasını ileri süren eş, bu iddiasını ispat etmelidir. Boşanma davasında yalnızca “eşim beni küçük düşürdü” demek yeterli değildir. Olayın zamanı, yeri, içeriği ve tanıkları mümkün olduğunca somutlaştırılmalıdır.

Bu tür davalarda şu deliller kullanılabilir:

• Tanık beyanları,
• Mesaj, e-posta ve sosyal medya yazışmaları,
• Ses veya görüntü kayıtları,
• Hastane raporları,
• Kolluk tutanakları,
• Ceza soruşturması veya ceza dosyası kayıtları,
• Psikolojik destek veya tedavi belgeleri,
• Fotoğraf ve dijital kayıtlar.

Burada dikkat edilmesi gereken konu, delillerin hukuka uygun elde edilmiş olmasıdır. Hukuka aykırı şekilde elde edilen deliller, davada beklenen faydayı sağlamayabileceği gibi ayrıca hukuki risk de doğurabilir.

Onur Kırıcı Davranış ve Genel Boşanma Davası Birlikte Açılabilir mi?

Evet. Uygulamada onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma davası açılırken, kademeli veya terditli şekilde evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine de dayanılabilir. Bu yöntem, TMK m. 162 koşullarının ispatlanamaması halinde TMK m. 166 kapsamında değerlendirme yapılmasına imkan verebilir.

Yargıtay kararlarında da onur kırıcı davranışın özel boşanma sebebi olduğu, ancak aynı zamanda genel boşanma sebebine dayalı davaya konu olabileceği belirtilmektedir.

Bu strateji özellikle delillerin ağırlığı konusunda tereddüt bulunan dosyalarda önemlidir. Çünkü mahkeme TMK m. 162 koşullarının oluşmadığını düşünse bile, olayların evlilik birliğini temelinden sarstığı kanaatine varırsa genel sebeple boşanmaya karar verebilir.

Onur Kırıcı Davranış Sebebiyle Boşanmanın Sonuçları

Onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma kararı verilirse, boşanmanın feri sonuçları da ayrıca değerlendirilir. Bunlar maddi tazminat, manevi tazminat, yoksulluk nafakası, iştirak nafakası, velayet ve kişisel ilişki gibi sonuçlardır.

TMK m. 174’e göre boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen kusursuz ya da daha az kusurlu taraf maddi tazminat isteyebilir. Aynı maddeye göre kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu taraftan manevi tazminat talep edebilir.

Onur kırıcı davranış çoğu zaman kişilik hakkına saldırı niteliği taşıdığı için manevi tazminat talebi özellikle önem kazanır. Yargıtay kararlarında da TMK m. 162’ye dayalı davada, usulüne uygun talep edilmişse davacı lehine maddi ve manevi tazminata hükmedilebileceği açıklanmaktadır.

Yoksulluk nafakası bakımından ise TMK m. 175 uygulanır. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak şartıyla diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir.

Onur Kırıcı Davranış Davası Hangi Mahkemede Açılır?

Onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma davası aile mahkemesinde açılır. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ise bu davaya asliye hukuk mahkemesi, aile mahkemesi sıfatıyla bakar. 4787 sayılı Kanun, aile hukukundan doğan dava ve işlerin aile mahkemelerinin görev alanında olduğunu düzenlemektedir.

Dava dilekçesinde olaylar açık, tarihli ve delillerle bağlantılı şekilde anlatılmalıdır. Sadece ağır ifadeler kullanmak yeterli değildir. Mahkemenin ikna edilmesi için olay örgüsü düzgün kurulmalı, hangi davranışın neden onur kırıcı olduğu hukuki olarak açıklanmalıdır.

Hakaret Eden Eşe Onur Kırıcı Davranış Davası Açılabilir mi?

Hakaretin içeriği, tekrarı, söylendiği yer, tanıkların varlığı ve eş üzerindeki etkisi önemlidir. Her hakaret TMK m. 162 kapsamında ağır derecede onur kırıcı davranış sayılmaz. Ancak ağır, sistematik veya toplum önünde küçük düşürücü hakaretler bu kapsama girebilir.

Onur kırıcı davranış için ceza davası açmak zorunlu mu?

Hayır. Boşanma davası açmak için ayrıca ceza davası açılması zorunlu değildir. Ancak hakaret, tehdit, şiddet veya iftira gibi fiiller bakımından ceza soruşturması bulunması, boşanma davasında delil değerine sahip olabilir.

Tek bir olay boşanma için yeterli olur mu?

Evet, olay yeterince ağırsa tek bir davranış dahi onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma için yeterli olabilir. Önemli olan olay sayısı değil, davranışın eşin onurunu ağır biçimde zedeleyip zedelemediğidir.

Onur kırıcı davranış ispatlanamazsa dava reddedilir mi?

Dava yalnızca TMK m. 162’ye dayanıyorsa ve bu özel sebep ispatlanamazsa dava reddedilebilir. Ancak dava dilekçesinde ayrıca evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine de dayanılmışsa, mahkeme olayları TMK m. 166 kapsamında değerlendirebilir.

Sonuç

Onur kırıcı davranış sebebiyle boşanma, Türk Hukukunda özel, mutlak ve kusura dayalı bir boşanma sebebidir. Bu davada başarı için davranışın ağır derecede onur kırıcı olduğunun, kasten gerçekleştirildiğinin ve süresi içinde dava açıldığının ispatlanması gerekir.

Bu nedenle dava açmadan önce olaylar kronolojik şekilde hazırlanmalı, deliller hukuka uygun biçimde toplanmalı ve dava dilekçesi yalnızca duygusal anlatımla değil, TMK m. 162’nin şartlarına uygun hukuki bir kurgu ile yazılmalıdır.